Bày mâm ngũ quả trước hay sau khi cúng tất niên?
Nên bày mâm ngũ quả trước khi bắt đầu cúng tất niên
Nếu mâm ngũ quả được dùng để dâng cúng trong lễ tất niên, gia đình nên bày xong và đặt lên bàn thờ trước khi thắp hương, đọc lời khấn. Đây là cách chuẩn bị để mâm quả cùng các món dâng cúng có mặt ngay khi buổi lễ bắt đầu.
Vì vậy, không nên hiểu rằng phải cúng tất niên xong mới được đưa mâm ngũ quả lên bàn thờ. Trình tự phù hợp là dọn dẹp nơi thờ cúng, bày mâm quả và các đồ cúng đã chuẩn bị, sau đó mới tiến hành nghi lễ. Cách chọn quả, sắp xếp và thời gian làm lễ có thể theo nếp riêng của từng gia đình.
Tuy nhiên, cần phân biệt mâm quả dâng trong lễ tất niên với mâm ngũ quả gia đình dự định bày suốt dịp Tết. Nếu hai mục đích dùng chung một mâm, hãy hoàn thiện mâm ấy trước lễ. Nếu chuẩn bị riêng, thời điểm bày mâm đón Tết có thể sắp xếp theo kế hoạch của gia đình.
Bày mâm ngũ quả lúc nào để không cập rập?
Về cách tổ chức công việc, nên hoàn thành việc lau dọn bàn thờ trước rồi mới đưa mâm quả đã xếp lên. Có thể chọn quả, làm sạch và chuẩn bị khay từ trước; việc đặt mâm lên bàn thờ nên thực hiện khi khu vực này đã gọn gàng, không còn cần di chuyển nhiều đồ đạc.
Nếu gia đình cúng vào buổi chiều, có thể chuẩn bị mâm quả từ buổi sáng hoặc đầu giờ chiều. Đây là gợi ý sắp xếp việc nhà, không phải khung giờ nghi lễ bắt buộc. Hãy dành đủ thời gian kiểm tra quả, chỉnh lại bố cục và chuẩn bị các món cúng khác thay vì đợi sát lúc thắp hương.
Không cần mua và bày quả quá sớm chỉ để kịp một mốc ngày cố định. Nên cân nhắc độ chín, tình trạng thực tế của quả và thời gian dự định trưng bày. Khi gần đến buổi lễ, kiểm tra lại để thay những quả đã dập hoặc xuống chất lượng.
Nếu cúng tất niên sớm thì có thể bày mâm ngũ quả Tết sau không?
Có thể sắp xếp như vậy nếu gia đình chuẩn bị riêng phần trái cây dâng cúng tất niên và mâm ngũ quả bày đón Tết. Điểm cần làm rõ là mâm nào phục vụ buổi lễ đang diễn ra, mâm nào được chuẩn bị cho những ngày tiếp theo.
Chẳng hạn, nếu làm lễ tất niên sớm vài ngày, gia đình có thể chuẩn bị đĩa quả cho buổi lễ theo nếp nhà, rồi hoàn thiện mâm ngũ quả trưng Tết vào thời điểm gần Tết hơn. Đây là phương án tổ chức phù hợp khi muốn lựa chọn thêm trái cây hoặc tránh để mâm trưng quá lâu, không phải một trình tự bắt buộc cho mọi nhà.
Ngược lại, nếu đã quyết định dùng chính mâm ngũ quả Tết để dâng cúng tất niên, hãy bày mâm ấy trước khi làm lễ. Việc cúng sớm không làm thay đổi nguyên tắc chuẩn bị sẵn những thứ gia đình muốn dâng trong buổi cúng đó.
Nên thống nhất trước với người phụ trách thờ cúng trong nhà về việc dùng chung hay chuẩn bị riêng. Nhờ vậy, người mua trái cây và người bày bàn thờ sẽ không hiểu khác nhau về thời điểm cần hoàn thành.
Trình tự chuẩn bị mâm quả trước lễ tất niên
Có thể thực hiện theo các bước dưới đây để việc bày mâm quả thuận tiện và ít phải chỉnh sửa khi đang hành lễ:
- Dọn và lau sạch khu vực đặt mâm. Chuẩn bị đĩa hoặc khay chắc chắn, phù hợp với diện tích bàn thờ.
- Kiểm tra từng quả, loại riêng quả dập hỏng. Làm sạch phù hợp với từng loại và để bề mặt khô trước khi xếp.
- Xếp mâm trên mặt bàn vững. Đặt quả nặng ở phần có điểm tựa, chèn quả nhỏ vừa phải và tránh chất cao dễ đổ.
- Đưa mâm lên vị trí đã chọn trước giờ cúng. Chừa khoảng trống để thao tác với bát hương, bình hoa và các đồ thờ khác.
- Kiểm tra lần cuối trước khi thắp hương. Chỉnh quả nghiêng, khay lệch hoặc những vị trí khiến người hành lễ khó thao tác.
Sau buổi lễ, nếu tiếp tục trưng mâm quả, nên kiểm tra tình trạng quả trong những ngày sau. Có thể thay phần đã hỏng hoặc xuống chất lượng bằng quả phù hợp; không nên cố giữ nguyên chỉ vì đã bày từ hôm tất niên.
Nếu đã cúng xong mới nhớ chưa đặt mâm quả, gia đình có thể bổ sung cho việc bày bàn thờ đón Tết và trao đổi với người phụ trách thờ cúng về nếp nhà. Không nên tự suy diễn sự sơ suất này thành điềm xấu hoặc vội tổ chức lại toàn bộ buổi lễ chỉ vì lo lắng.
