Các món cúng tất niên cuối năm

Nên chọn những món nào để cúng tất niên?

Các món cúng tất niên có thể chọn từ những món quen thuộc như gà luộc, xôi gấc, bánh chưng hoặc bánh tét, giò chả, nem rán, thịt kho, canh và rau củ. Với gia đình cúng chay, có thể dùng xôi đậu xanh, đậu hũ kho nấm, canh rau củ và món xào chay. Hãy chọn theo tập quán gia đình; các gợi ý dưới đây không phải danh sách món nào cũng phải có.

Cách dễ lên thực đơn là chọn một món chính trước, sau đó ghép món canh, món rau và món ăn kèm.

• Xôi hoặc bánh: Xôi gấc, xôi đậu xanh, bánh chưng, bánh tét.
• Món mặn chính: Gà luộc, thịt kho trứng, thịt heo luộc, cá hấp.
• Món canh: Canh măng, canh bóng, canh khổ qua nhồi thịt, canh rau củ.
• Món bổ sung: Giò lụa, chả giò hoặc nem rán, rau củ xào.
• Món ăn kèm: Dưa hành, dưa món, củ kiệu.

Ví dụ, khi đã chọn thịt kho trứng, bạn có thể ghép canh rau củ và một đĩa rau xào thay vì thêm cả gà luộc, thịt luộc lẫn món chiên. Đây là cách phối thực đơn để dễ nấu và dễ dùng hết, không phải quy định về nghi lễ.

Chọn món theo vùng miền và nếp nhà

Các món ăn dịp Tết mang dấu ấn vùng miền, nhưng ngay trong một địa phương, mỗi nhà vẫn có cách chọn riêng. Có thể lấy món quen ở quê nhà làm điểm bắt đầu, sau đó điều chỉnh theo thực tế gia đình.

Gợi ý theo hương vị miền Bắc

Bánh chưng, gà luộc, nem rán là những món quen trong cỗ Tết miền Bắc. Khi chọn cho bữa cúng tất niên, bạn có thể ghép gà luộc với xôi gấc, giò lụa và canh măng; nếu đã dùng bánh chưng thì cân nhắc giảm phần xôi. Dưa hành có thể dùng làm món ăn kèm theo nếp nhà.

Gợi ý theo hương vị miền Trung

Bánh tét, thịt heo ngâm nước mắm và dưa món là những lựa chọn gợi nét ẩm thực Tết miền Trung. Bạn có thể chọn bánh tét cùng thịt heo luộc hoặc thịt ngâm nước mắm, rồi thêm canh và rau. Không cần gom đặc sản của nhiều địa phương vào cùng một thực đơn nếu gia đình ít người.

Gợi ý theo hương vị miền Nam

Thịt kho hột vịt, canh khổ qua và bánh tét là những món quen trong cỗ Tết miền Nam. Một thực đơn có thể xoay quanh thịt kho, canh khổ qua nhồi thịt và món rau; củ kiệu dùng kèm nếu gia đình thích. Nếu không quen vị đắng của khổ qua, bạn có thể trao đổi với người phụ trách việc cúng để chọn món canh khác.

Các gợi ý vùng miền giúp định hướng hương vị, không có nghĩa gia đình ở miền nào cũng phải nấu đúng một bộ món cố định.

Ba thực đơn cúng tất niên để dễ lựa chọn

Những thực đơn sau là phương án minh họa. Số món và khẩu phần có thể tăng giảm theo số người dùng bữa; không nên hiểu số món trong ví dụ là con số bắt buộc khi cúng.

Thực đơn mặn gọn, ít món cầu kỳ

• Xôi gấc.
• Gà luộc.
• Canh rau củ.
• Rau củ xào nấm.
• Dưa hành hoặc dưa món nếu gia đình dùng.

Phương án này phù hợp khi muốn giữ món xôi và gà quen thuộc nhưng không làm thêm nhiều món thịt. Bạn có thể thay xôi bằng bánh chưng hoặc bánh tét đã chuẩn bị sẵn theo nếp nhà.

Thực đơn có thịt kho cho bữa cơm sum họp

• Bánh tét.
• Thịt kho trứng.
• Canh khổ qua nhồi thịt hoặc canh rau củ.
• Rau luộc hoặc rau xào.
• Củ kiệu dùng kèm.

Với thực đơn này, không cần thêm gà luộc chỉ để tăng số món. Nếu chọn canh khổ qua nhồi thịt mà muốn giảm món có thịt, có thể đổi sang canh rau củ. Khẩu phần bánh tét cũng nên tính cùng phần cơm dự kiến dùng sau lễ cúng.

Thực đơn chay từ nguyên liệu quen thuộc

• Xôi đậu xanh.
• Đậu hũ kho nấm.
• Canh củ sen, cà rốt và nấm.
• Rau củ xào.
• Dưa món chay.

Nên xác định cách ăn chay của gia đình trước khi chọn nguyên liệu và gia vị. Với thực đơn thuần chay, tránh dùng nước mắm cá, nước hầm thịt hoặc bánh có nhân thịt. Các món từ rau, đậu và nấm có thể tạo thành một thực đơn riêng; không cần tìm món giả mặn cho đủ tên món truyền thống.

Cách chốt thực đơn vừa sức nấu và tránh dư món

Sau khi chọn được hướng thực đơn, hãy rà lại từng món theo nhu cầu dùng bữa. Điểm cần xem là món đó bổ sung được gì và có phù hợp với việc chuẩn bị trong ngày hay không.

• Giữ món gia đình coi trọng trước. Hỏi người thường phụ trách việc cúng xem nhà mình quen dùng món nào, món nào có thể thay, rồi mới chọn các món còn lại.
• Giảm món trùng vai trò. Có bánh chưng hoặc bánh tét thì cân nhắc lượng xôi; có món thịt kho thì xem có thực sự cần thêm thịt luộc hay không.
• Đổi cách chế biến thay vì chỉ thêm nguyên liệu. Một thực đơn toàn món chiên có thể đổi một món sang hấp, luộc hoặc canh để bữa ăn đa dạng hơn.
• Tính cả việc dùng bữa sau cúng. Gia đình ít người nên làm phần nhỏ; nếu còn bữa tiệc đông khách, hãy tính riêng lượng thức ăn cần thêm cho khách.
• Chọn món theo thời gian thực có. Nếu chỉ có ít thời gian, đừng ghép nhiều món đều cần gói, cuốn hoặc trang trí cầu kỳ ngay trước giờ cúng.

Chẳng hạn, một danh sách gồm xôi, bánh chưng, gà luộc, thịt kho, giò và nem có thể được rút gọn bằng cách giữ một món từ nếp, một món mặn chính, rồi thêm canh và rau. Nếu nhà có tập quán giữ riêng món nào, hãy ưu tiên món đó và điều chỉnh phần còn lại.

Để chốt các món cúng tất niên, bạn chỉ cần ghi ra tên món, lượng dự kiến và ai chuẩn bị. Một thực đơn rõ ràng, phù hợp nếp nhà và có thể hoàn thành đúng lúc sẽ hữu ích hơn một danh sách dài nhưng khó thực hiện.